Treny Kochanowskiego

Treny Kochanowskiego

Cierpienie niezawinione, poszukiwanie sensu życia to przyczyna buntu wobec Boga także podmiotu lirycznego „Trenów”, którym jest Jan Kochanowski. Ten wybitny humanista opiewający wcześniej wielkiego Stwórcę, w chwili osobistego dramatu jakim była śmierć córki Urszuli, zadaje pytania o sens wiary.
W „Trenie X” i „Trenie XI” wyraża postawę buntu i podobnie jak Hiob oczekuje odpowiedzi.
Rozpacz ojca przekształca się w nie do końca dopowiedziany bunt przeciwko wyrokom Boga i ustanowionemu przez Niego porządkowi świata. Bunt ten równocześnie jest gorącą prośbą cierpiącego ojca, prośbą o ukojenie, o ulgę. Czuje się niesamowicie oszukany, skrzywdzony, porzucony przez Boga, któremu zawsze i wiernie służył, a On odpłacił się śmiercią dziecka.

„Tren X” ma formę pytań, z których każde następne jest krzykiem rozpaczy. Kochanowski poszukuje Urszulki niemal wszędzie, w zaświatach chrześcijańskich, pogańskich, mitologicznych, w Kosmosie. Jednak żadna odpowiedź nie jest wystarczająco pewna. W tej sytuacji, poeta zaczyna wątpić w istnienie zaświatów, życia pozagrobowego, a tym samym w istnienie Boga i dlatego mówi:
„Gdziekolwiek jest, jeśliś jest, lituj mej żałości”
Zwrot ten zawiera równocześnie podstawowe stwierdzenie egzystencjalne: „czy Bóg istnieje?” To pytanie wskazuje na załamanie się tej pełnej optymizmu wiary.
„Tren XI” jest natomiast jednym wielkim krzykiem podmiotu nad niesprawiedliwością świata, którym rządzi Bóg, w którym nie liczą się żadne wartości, a nieobliczalna śmierć dosięga wszystkich.
Kochanowski wyraża swój bunt poprzez zupełne zwątpienie w praworządność świata. I dlatego zadaje rozpaczliwe pytanie:
„Kogo kiedy pobożność jego ratowała? Kogo dobro przypadku złego uchowała?”
pokazując, że światem nie rządzą prawa moralne, że króluje w nim zło i występek, a:
„Nieznajomy wróg jakiś miesza ludzkie rzeczy,
Nie mając ani dobrych, ani złych na pieczy”
Kim jest ten „wróg nieznajomy”? Czy to zły los, fatum? Bezpośredniej odpowiedzi w „Trenach” nie znajdziemy. W tych utworach poeta przede wszystkim zakwestionował fundamentalną zasadę boskiej sprawiedliwości. Według poety człowiek ich nie rozumie i nie jest w stanie się pogodzić.
Dramat, cierpienie narodów, klęski powstań spowodowały, że literatura stworzyła nowy typ buntownika literackiego. Jest nim człowiek wrażliwy, indywidualista, dumny nie godzący się z rzeczywistością, buntujący się wobec Boga.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *